top_banner
Dane Archiwalne

Dane z Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie

Str. 2


Budynek w którym mieściła się Straż Graniczna w latach 1935-39
Budynek w którym mieściła się SG 1935-1939

Placówka Straży Granicznej w Wójcinie
Wójcin, dnia 4 maja 1937

Dział I. Część ogólna. Analiza terenu własnego. III Ludność

a. Ilość mieszkańców:
Na terenie placówki Wójcin zamieszkuje 1752 osób.

b. Ludność pod względem majątkowym:
Na terenie placówki Wójcin zamieszkuje ludność mało-rolna, która posiada od 0,5 do 7 ha ziemi. Poza tym jest kilku rzemieślników, kowale, stolarze, szewcy i około 100 robotników i robotnic sezonowych, którzy dawniej wyjeżdżali do Niemiec na pracę rolną. Od 5 lat władze niemieckie zamknęły granice dla polskich robotników. W tym roku znów Niemcy zgodzili się na przyjazd polskich robotników. Właściciel młyna Papiernia – Jajte Roman posiada 27 ha ziemi i łąk oraz stary młyn, który jest napędzany turbiną wodną założoną w roku 1936. Turbina posiada moc 12 k.m. Młyn posiada jedną parę walców i przemiał 24 q na dobę. Poza tym jest 7 sklepów spożywczych, 3 rzeźnickie, 2 mleczarnie, 1 restauracja, 3 samochody ciężarowe, którymi wywozi się nabiał, owce i trzodę chlewną na Śląsk, 2 budynki szkolne, 1 szopa strażacka z przyrządami do gaszenia pożarów.

c. Ludność pod względem religijnym:
Wszystka tutejsza ludność jest rzymsko-katolicka za wyjątkiem 4 osób wyznania ewangelickiego (Jajte Roman, jego żona i dwie córki), oraz jednej osoby greko-katolickiej (Irena Hirniak nauczycielka). W m. Wójcin znajduje się kościół rzymsko-katolicki wybudowany w roku 1914. Proboszczem jest Ks. Wróblewski. Do parafii Wójcin należy wieś Wójcin, Andrzejów, Makowszczyzna i Gola. Parafia Wójcin należy do diecezji w Częstochowie.

d. Ludność pod względem przemytniczym:
Ludność miejscowa za czasów zaborczych uprawiała przemytnictwo na większą skalę. Wszystkie towary w które miejscowa ludność się zaopatrywała pochodziły z przemytnictwa. Poza tym kupcy żydowscy uprawiali przy pomocy polskich tragarzy większy przemyt w głąb kraju. Po odzyskaniu niepodległości Polski organ ochrony granicy miał ciężką walkę z przemytnikami, ponieważ nawyki ludnośći było ciężko wykorzeńić. Dopiero w roku 1928 została zorganizowana Straż Graniczna która swą służbę oparła na wywiadzie i od tego czasu granica została opanowana.
Na terenie Wójcina istniały trzy bandy przemytnicze a to:
1. M. Franciszek i tow. – zlikwidowana w roku 1932
2. L. Bolesław i tow. – zlikwidowana w roku 1935
3. F. Józef i tow. – zlikwidowana w roku 1936.

e. Ludność pod względem politycznym:
Na ogół ludność zamieszkała na terenie placówki Wójcin mało się interesuje polityką i sprawami państwowymi, jest kilku zwolenników Stronnictwa Narodowego i Ludowego (Piasta). Ogółem przychodzi do Wójcina 104 czasopisma: polityczne, zawodowe i gospodarcze. Z tego 103 pisma w języku polskim i jedno w języku niemieckim (Pozener Tageblatt z Poznania dla Jajtego Romana).
Na terenie placówki Wójcin istnieje koło Stronnictwa Narodowego, którego prezesem jest Flis Józef z Wójcina. Koło liczy 40 członków i obecnie jest nieczynne.

f. Na terenie placówki Wójcin znajdują się następujące urzędy:
1. Placówka Straży Granicznej – przodownik (Nowaczyk ?) Ludwik
2. Sołectwo – Mączka Piotr, sołtys
3. 7 klasowa Szkoła Powszechna – kierownik Zamorski Franciszek
4. Urząd Stanu Cywilnego – Ks. Wróblewski
5. Agencja pocztowa II stopnia – kierownik Dawid Zofia



Prosna
Prosna w Wójcinie, 2015 r.

Placówka Straży Granicznej w Wójcinie
Wójcin, dnia 30 marca 1937


Dział I. A) Analiza terenu własnego. Stan organizacyjny własny:

Placówka posiada odcinek długości 4 km. Odległość do sąsiednich placówek I-szej linii wynosi:
do placówki I-szej linii Gola - 4 km, do placówki I-szej linii Krupka - 4,5 km, do Komisariatu Dzietrzkowice - 5,5 km, do Inspektoratu Granicznego Wieluń - 28 km, do placówki II-giej linii Bolesławiec - 4,5 km, do placówki II-giej linii Dzietrzkowice - 5,5 km i do posterunku Straży Granicznej Wieruszów - 16 km. Najbliższy urząd celny znajduje się w Goli, odległość - 4 km. Jest to graniczny urząd celny II klasy.

Odcinek placówki Wójcin został podzielony na 5 rejonów:
1) bagienkowy od Kam. Gran. 008/2 do Kam. Gran. 008/3
2) mostowy od Kam. Gran. 008/3 do Kam. Gran. 009/2
3) młyński od Kam. Gran. 009/2 do Kam. Gran. 010/1
4) kładkowy od Kam. Gran. 010/1 do Kam. Gran. 011
5) grobelny od Kam. Gran. 011 do Kam. Gran. 011/1

Najwięcej zagrożony pod względem przemytnictwa jest w nocy: odcinek bagienkowy, potem młyński a najmniej kładkowy. W dzień najwięcej zagrożony jest rejon młyński. Reszta rejonów jest mniej zagrożona ze względu na dobrą obserwację. Wszystkie rejony są dostępne dla piechura, lecz w czasie ulewnych deszczy i odwilży rejon bagienkowy i kładkowy jest trudny do przebycia.
Przejście piechura przez rzekę graniczna jest we wszystkich rejonach jest możliwe.



Placówka Straży Granicznej w Wójcinie
Wójcin, dnia 30 marca 1937


Dział I. p.2
Stan administracyjny odcinka placówki Wojcin:
Odcinek placówki Wójcin leży na terenie sołectwa Wójcin odległość od placówki 200 m, gminy Dzietrzkowice odległość 4 km, powiatu wieluńskiego odległość do Starostwa 28 km, posterunku Policji Państwowej w Bolesławcu odległość 4,5 km, granicznego Urzędu Celnego II klasy w Goli, pod względem przechowania towaru odległość 4 km, granicznego Urzędu Celnego II klasy w Praszce pod względem jurysdykcji karno – skarbowej odległość 23 km, Sądu Grodzkiego w Wieluniu odległość 28 km, Sądu Okręgowego w Kaliszu odległość 70 km i P.K.U. w Wieluniu odległość 28 km.
Najbliższą stacją kolejową jest Łęka na torze Łęka – Kępno odległość 13 km, najbliższe leśnictwo państwowe jest na Koziołku odległość 6 km i Agencja pocztowa II stopnia na miejscu.



Młyn w Wójcinie, w dokumentach opisywany jako "Paiernia", widok w 2014 roku
Zabudowania Młyna "Papiernia" w Wójcinie, 2014 r.

Placówka Straży Granicznej w Wójcinie
Wójcin, dnia 5 czerwca 1937


Dział I. p.3 Opis topograficzny terenu placówki:

a) Pokrycie terenu:
Teren placówki Wójcin jest otwarty, za wyjątkiem łąk na zachód i wschód w pobliżu młyna Papiernia na których rosną krzaki olszyn.

b) Gleba:
Gleba terenu placówki Wójcin jest średnia, za wyjątkiem łąk które są grząskie. Cały teren można w szerz i wzdłuż przejść i przejechać lekkim wozem, za wyjątkiem łąk, które można przejść, zaś lekkim wozem da się przejechać tylko w niektórych miejscach. Ciężkim wozem da się przejechać tylko po roli i to zimą, oraz latem kiedy nie ma większych opadów.

c) Ukształtowanie:
Teren wznosi się przy granicy państwowej przy Kam. Gran. L 011/1 na 171 m n.p.m. i od miejsca gdzie pola schodzą się z łąkami, wznosi się w kierunku północnym. Na południowy-wschód dochodzi do 200 m (Kota), potem z wolna opada i dochodzi do 187 m przy Ludwinie i 173 m przy Makowszczyźnie. Poza tym prowadzą od łąk przy granicy państwowej dwie doliny, jedna od Papierni w kierunku północnym do Kolonii Łubnickiej, druga od Kam. Gran. L 008/2 w kierunku południowo-zachodnim, obie doliny kończą się na wysokości wsi Wójcin.

d) Wody i przeprawy:
Na terenie placówki Wójcin znajduje się rzeka Prosna, która biegnie granicą państwową ze wschodu na zachód, kilka sadzawek i strumyków. Bieg rzeki Prosny jest (raczej?) leniwy, zaś brody znajdują się przy Kam. Gran. L 011/1, pomiędzy Kam. Gran. 011/1 a 010/2, przy Kam. Gran. 011, oraz przy Kam. Gran. 010/2 i przy wielkim drzewie 120 m na wschód od Papierni. Na zachód od Papierni rzeka Prosna rozgałęzia się, jedna odnoga biegnie prosto i jest to tzw. Nowa Prosna albo kanał, szerokość od 15-20 m, głębokość od 0,80 m do 1,5 m. W odległości 300 m na zachód od Papierni głębokość dochodzi do 2,5 m lecz tylko na przestrzeni 30 m, druga odnoga biegnie granicą państwową i jest około 4 m szeroka oraz miejscami głęboka. Obie odnogi schodzą się przy Kam. Gran. L 008/3. Dno rzeki Prosna jest po większej części zamulone, miejscami zaś jest piaszczyste. Dla koni są dwa przejścia przez wodę, pierwsze przy Kam. Gran. 011/1, drugie przy Papierni. Przez Nową Prosnę w pobliżu Kam. Gran. 009 znajduje się most drewniany szerokości 3 m , długości 15 m, nośności około 1 tony. Most ten jest w jesieni rozbierany, a na wiosnę ponownie postawiony.
Przy Papierni znajduje się zapora wodna, która służy również jako kładka przez rzekę. Do budowy mostu przez rzekę Prosnę nadaje się miejsce przy Kam. Gran L 011/1 i przy Papierni.

e) Drogi:
Przez teren placówki Wójcin prowadzą następujące drogi:
1) szosa I-szej klasy     Wieluń – Bolesławiec od słupka kilometrowego 26 – 29
2) droga wiejska     Wójcin – Gola
3) droga wiejska     Wójcin – Papiernia
4) droga wiejska     Wójcin – Chróścin
5) droga wiejska     Wójcin – Makowszczyzna
6) droga gospodarcza     Wójcin Kol. Łubnicka – Papiernia
7) droga gospodarcza     Wójcin Kol. Golska – bagienko (Bagienka)
8) droga gospodarcza     Wójcin Kol. Aniołki – Ludwina (Ludwinów)
9) droga gospodarcza     Wójcin Kol. Aniołki – Nowiny
10) droga gospodarcza     Wójcin Kol. Łubnicka – Łubnice
Poza tym znajduje się tzw. droga patrolowa która prowadzi na granicy od Goli do Krupki.
Droga ta służy dla Straży Granicznej w celu ochrony granicy. Wszystkie drogi są utrzymane w dobrym stanie.

f) Osiedla i zabudowania:
1) miejscowości:
Na terenie placówki Wójcin znajduje się m. Wójcin z koloniami: Aniołki, Podlipka, Pasternik, Golska, Łubnicka, Nowiny i młyn Papiernia.
2) zabudowania:
75 % zabudowań jest budowanych z drzewa i kryte słomą, reszta tj. około 25 % jest murowana i kryta dachówką.
Ogółem jest 260 zabudowań.



Związek Strzelecki 11.11.1932 r.
Związek Strzelecki, 11.11.1932 r.

Placówka Straży Granicznej w Wójcinie
Wójcin, dnia 23 lipca 1937

Związki i stowarzyszenia polskie.
W Wójcinie znajdują się następujące związki i stowarzyszenia:
I. Wojskowe i przysposobienia wojskowego.

1) Związek Strzelecki w sile 24 (na czerwono 28) strzelców
Instruktor, strażnik – Gontarz Jan
Komendant – Żurek Czesław

2) Związek Strzelecki Żeński
Komendantka – Glądałowa Bogumiła

3) Związek Rezerwistów
Ilość członków: 18
Komendant – Sikora Florian

4) Związek P.O.W.
Ilość członków: 9
Komendant – Kik Konstanty – Łubnice
Sekretarz – Zysiek Franciszek – Łubnice
Skarbnik – Mączka Ignacy – Andrzejów


II. Religijne

1) Stowarzyszenie trzeciego zakonu: żeńskie/tercjarze
2) Stowarzyszenie trzeciego zakonu: męskie/tercjarze
3) Stowarzyszenie różańcowe panien
4) Stowarzyszenie różańcowe kobiet
5) Stowarzyszenie różańcowe mężczyzn
6) Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej


III. Polityczne

1) Stronnictwo Narodowe
Ilość członków: ?
Zarząd:
prezes – Flis Józef
sekretarz – Mączka Piotr
skarbnik – Machynia Bolesław
kierownik – Korek Jan
gospodarz – Radoś Sebastian
komisja rewizyjna – Witkowski Bolesław i Olejnik Jan


IV. Związki i stowarzyszenia zawodowe:

1) Ochotnicza Straż Pożarna
Ilość członków : ?
prezes – Mandel Franciszek
sekretarz i skarbnik – Zaremba Roman
komendant – Białek Michał
komisja rewizyjna – Mączka Teodor i Mączka Maciej


V. Inne związki i stowarzyszenia:

1) Stowarzyszenie przyjaciół budowy szkół powszechnych
Ilość członków : 16
Zarząd:
prezes – Zamorski Franciszek, kierownik szkoły
sekretarz – Hirniak Irena, nauczycielka
skarbnik – Błażejewski Józef, strażak



Starszyzna wiejska ok 1934 r.
Starszyzna wiejska ok 1934 r.

Placówka Straży Granicznej w Wójcinie
Wójcin, dnia 24 lipca 1937


Rada Gromadzka (wybrana w roku 1934 na 5 lat) 1) Mączka Piotr – sołtys
2) Cyga Piotr – podsołtys
3) Witkowski Szymon
4) Dulas Józef
5) Korek Konstanty
6) Mendel Franciszek
7) Bednarek Sławomir
8) Białek Michał
9) Szybak Antoni
10) Mendel Wojciech
11) Piasta Andrzej
12) Mączka Jan
13) Perlak Andrzej
14) Zataj Jan
15) Dziekan Walenty
16) Cichosz Antoni
17) Tomaszewski Jakub
18) Janas Wojciech
19) Kostrzewa Gaudenty
20) Kawa Władysław
21) Woźniakowski Szczepan
22) Cichosz Piotr
23) Alberty Stanisław
24) Maślanka Roch

Dozór kościelny:
Przewodniczący – Ks. dr Stanisław Zimorowicz (skreślone) ks. Michał Wróblewski
członkowie:
1. Szybak Antoni – Wójcin
2. Cichosz Piotr – Wójcin
3. Choczaj Jan – Andrzejów
4. Mączka ? – Gola

Wykaz zastępców radnych wsi Wójcin:
1) Mielczarek Wojciech
2) Alberty Stanisław
3) Cichosz Antoni
4) Cierkosz Wojciech
5) Cielek Walenty
6) Dembski Szymon
7) Grzesiak Jan
8) Chondzel Stefan
9) Janas Wojciech
10) Kurowski Stanisław
11) Kokot Stanisław
12) Kaczmarek Czesław
13) Mączka Stefan
14) Mączka Bolesław
15) Maczka Antoni
16) Mielczarek Józef
17) Mączka Maciej
18) Musiałek Ignacy
19) Piasta Piotr
20) Perlak Andrzej s. A
21) Wejner Kazimierz
22) Witkowski Szymon
23) Zimoch Jan
24) Żurek Mikołaj



Straż Pożarna, 3.5.1930 r.
Straż Pożarna w Wójcinie, 3.5.1930 r.

Placówka Straży Granicznej w Wójcinie
Wójcin, dnia 4.12.1938


Wykaz radnych gromadzkich wsi Wójcin:
1) Kaj Franciszek – należy do org. politycz. – bez wpisu
2) Adamski Jakub – należy do O.Z.O.
3) Dulas Józef – O.Z.O.
4) Mączka Piotr – O.Z.O.
5) Maślanka Roch – O.Z.O.
6) Szybak Antoni – O.Z.O.
7) Tomaszewski Jakub – O.Z.O.
8) Zataj Jan – P.O.W.
9) Zataj Antoni – Ludowiec
10) Cyga Piotr – Ludowiec
11) Gaj Konstanty – Ludowiec
12) Korek Konstanty – Ludowiec
13) Mendel Mikołaj – Ludowiec
14) Witkowski Jakub – Ludowiec
15) Bednarek Stanisław – bezpartyjny
16) Cierkosz Józef – bezpartyjny
17) Flis Michał – bezpartyjny
18) Mączka Jan – bezpartyjny
19) Mączka Ignacy – bezpartyjny
20) Perlak Andrzej s. Pawła – bezpartyjny
21) Piasta Jakub – bezpartyjny
22) Klatka Józef – bezpartyjny
23) Białek Michał – bezpartyjny
24) Kik Stefan – bezpartyjny


 

Copyright © by Andrzej Głąb Wójcin 2009 - 2018.
Strona wykorzystuje pliki cockies do monitorowania i obsługi więcej